Kangren, kan akımı yetersizliği veya bakteriyel bir enfeksiyon nedeniyle, vücut dokusunun ölümü anlamına gelir. Kangren en sık olarak kol ve bacaklarda, ayak parmaklarında, el parmakları da dahil olmak üzere kaslar ve iç organlarda da ortaya çıkabilir.

 

KANGREN

Kangren, kan akımı yetersizliği veya bakteriyel bir enfeksiyon nedeniyle, vücut dokusunun ölümü anlamına gelir. Kangren en sık olarak kol ve bacaklarda, ayak parmaklarında, el parmakları da dahil olmak üzere kaslar ve iç organlarda da ortaya çıkabilir.

Eğer “Atherosclerosis” gibi kan akışını etkileyecek şekilde kan damarlarınız zarar görmüş veya diyabetik olma gibi altta yatan bir durum varsa sizde kangren gelişme ihtimali yüksektir.

Kangren tedavileri ölü doku kaldırmak için cerrahi girişim, antibiyotikler ve diğer tıbbi yaklaşımları içerir. Kangrenin erken teşhis edilip ve hızlı tedavi edilebilmesi için erken ve isabetli bir tahmin gereklidir.

BELİRTİLERİ

Kangren cildinizi etkilediği zaman belirti ve bulgular aşağıdaki gibi olmaktadır:

    1. Ciltte renk değişikliği – Sizdeki kangrenin türüne göre cilt renginiz soluktan mavi, mor,     siyah, bronz veya kırmızıya değişir.
    2. Uyuşma hissinden sonra şiddetli ağrı,
    3. Kötü kokulu, iltihaplı akıntı.


Eğer cilt yüzeyiniz altındaki dokuları etkileyen gazlı kangren ya da dahili kangren gibi bir kangren varsa şöyle fark edebilirsiniz:

    Etkilenen doku şişmiştir ve ağrılıdır.
    Ateşinizin yükseldiğini hissedersiniz ve kendinizi iyi hissetmezsiniz.


Bakteriyel enfeksiyon kökenli kangrenli bir dokunun vücutta yayılması Septik şok olarak adlandırılan bir durum oluşturabilir. Septik şok belirtileri şunlardır:

    - Düşük kan basıncı,
    - Normal vücuda göre 100.4 F (38 C)  den daha yüksek veya 96,8 F (36 C) daha düşük vücut sıcaklığı,
    - Hızlı kalp atışı,
    - Baş dönmesi,
    - Nefes darlığı,
    - Ruh halinde karışıklık veya şaşkınlık.

Ne zaman bir doktora görünmeli?

Kangren ciddi bir durumdur ve acil tedavi gerektirir. Eğer aşağıdaki belirtiler ve işaretlerin biri veya daha fazlası ile birlikte vücudun herhangi bir alanında kalıcı, açıklanamayan ağrı varsa hemen doktorunuza başvurunuz:

    - Geçmeyen ateş,
    - Cilt değişiklikleri – lezyonlar dahil ortadan kalkmayan, renk değişikliği, sıcaklık, şişlik ve kabarcık,
    - Kötü kokulu iltihaplı akıntı,
    - Yeni ameliyat edilmiş veya travma geçirmiş bölgede ani ağrı,
    - Ciltte donmaların göstergesi olabilecek solukluk, sertlik, soğukluk ve uyuşukluk.

NEDENLERİ

Kangren, aşağıdakilerden biri ya da her ikisi ile birden meydana gelebilmektedir:

    Kan akımı eksikliği: Vücuttaki kan hücreleri ve bağışıklık sisteminin bileşenlerini beslemek için oksijen ve besin sağlar; enfeksiyonları önlemek için de antikorlar üretir. Uygun kan akımı olmadan, hücrelerin hayatta kalması mümkün değildir, ve dokular bozulur.
    Enfeksiyon: Eğer bakteriler uzun süre kontrolsüz bir şekilde çoğalırlarsa, enfeksiyon gelişir ve dokuların kangren olarak ölmesine neden olabilir.

Kangren Türleri

A. Kuru Kangren: Kuru kangrende kuru ve buruşmuş cilt kahverengiden siyaha kadar morumsu-mavi renklerinde değişir. Genellikle kuru kangren yavaş yavaş gelişir. “Ateroskleroz” gibi damar hastalığı olan kişilerde, en sık oluşur.
    Islak kangren: Etkilenen dokunun bakteriyel enfeksiyonundan dolayı etkilenip etkilenmediğine bağlı olarak kangren “ıslak” olarak adlandırılır. Şişme, kabarma ve ıslak görünüm ıslak kangrenin ortak özellikleridir. Bu kangren türü ciddi bir yanık , donma veya yaralanma sonrası gelişebilir. Genellikle bilmeden bir ayak parmağını veya ayağını yaralayan diyabetli kişilerde oluşur. Islak kangren hızla yayılıp ölümcül olabilir, o yüzden hemen tedavi edilmesi gerekir.
 
B. Gazlı Kangren: Gazlı Kangren, genellikle derin kas dokusu etkiler. Eğer gazlı kangren varsa, cildinizin yüzeyi başlangıçta normal görünebilir. Hastalık ilerledikçe, cildiniz soluk hale gelir ve daha sonra gri veya morumsu-kırmızı renk gelişebilir. Cildinizde kabarcıklı bir görünüm belirgin hale gelebilir ve doku içindeki kabarcıklı gazın üzerine bastığınızda etkilenen deri bir çatırtı sesi çıkarır.

    Gazlı kangrene genellikle “Clostridium perfringens” bakteri enfeksiyonu neden olur. Bir yaralanma veya cerrahi müdahale sonrası yara oluşumu ve kan kaybı gelişir. Bakteriyel enfeksiyon olduğu yerde serbest gaz toksinleri üretir - bu nedenle adı "gaz" kangrendir - ve doku ölümüne neden olur. Islak kangren gibi, gazlı kangren de ölümcül olabilir.
 
C. İç kangren: Bu kangren türü bir ya da birden çok iç organınızı etkileyebilir. En yaygın görüldüğü organlar; bağırsak, safra kesesi ya da apandisittir. İç organlara kan akışının bloke olduğu durumlarda içi kangren oluşur. Örneğin; Karnın bir bölgesinde bağırsak dönemediği zaman bükülür ve şişer, bu da kangrene sebebiyet verir. İç kangren genellikle ateş yükselmesine ve şiddetli ağrıya neden olur. Tedavi edilmezse iç kangren ölümcül olabilir.
 
D. Fournier Kangreni. Fournier kangreni genital organları tutan bir kangren türüdür. Erkeklerde daha sık etkilenir, ancak kadınlarda da bu kangren tipi gelişebilir. Fournier kangreni genellikle genital bölgede veya idrar yollarında bir enfeksiyon nedeniyle ortaya çıkar ve genital ağrı, hassasiyet, kızarıklık ve şişliğe neden olur.
 
E. Aşamalı bakteriyel sinerjistik kangren (Meleney kangreni): Kangrenin nadir olarak görülen bu tipi genellikle ameliyattan sonra gelişmekte ve ağrılı deri lezyonları ameliyattan sonra bir iki hafta devam etmektedir.

KİMLER RİSK ALTINDADIR?

Çeşitli faktörler kangrene yakalanma riskini artırır. Bunlar aşağıdakileri içerir:

    1- Yaş: Kangren yaşlı kişilerde çok daha sık görülür.
   2- Diyabet: Eğer şeker hastalığınız varsa, vücudunuz yeterli insülin hormonunu (hücrelerin kan şekeri almalarına yardımcı olur bu hormon) üretemediği için ya da insülinin etkilerine dayanıklı olmadığı için kangren riski taşırlar.Yüksek kan şekeri düzeyleri kan damarınıza zarar vererek sonunda vücudunuzun bir parçasına kan akışının gidişini engeller.
    3- Kan damar hastalığı: Sertleşmiş ve daralmış atardamarlarda kan pıhtıları da vücudunuzun her hangi bir bölgesine kan akışını engelleyerek kangren oluşturabilir.
    4- Ciddi yaralanma veya ameliyat: Deri altındaki dokularınızı etkileyen bir travma, yaralanma ve donma yaralı bölgeye kan akışını etkileyerek kangrene neden olabilir.
    5- Obezite: Obezite genellikle diyabet ve damar hastalığına eşlik eder, ancak kilolu olma stresi tek başına atar damarları sıkıştırarak kan akımı azalmasına yol açar ve enfeksiyon riskini de artırır.
   6- Immünsupresyon: Eğer insanda (HIV) virüsü  ile bağışıklı yetmezliğine bağlı bir enfeksiyon varsa veya kemoterapi-radyasyon tedavisi görüyorsanız enfeksiyonu defetmek için vücudun yeteneği bozuabilir.
    7- İlaçlar: Heparin tedavisi ile özellikle birlikte – Bazı nadir durumlarda, kanın pıhtılaşmasına sebep olan ilaçlar örneğin Warfarinin (Coumadin) kangrene neden olduğu bilinmektedir.

KOMPLİKASYONLARI NELERDİR?

Kangrenler dokularda şekil bozuklukları oluşturduğundan dolayı cerrahi işlem ihtiyacına yol açabilir. Bazen ayak gibi geniş kapsamlı bir dokunu ölümü, bir vücut parçasının kaldırılmasını gerektirebilir.

Bakteri enfeksiyonu olan bir kangren diğer organlara hızla yayılabilir ve tedavi edilmediği takdirde ölümcül olabilir.

TESTLER VE TEŞHİS

Kangrenin teşhisine yardımcı olmak için kullanılan testler şunlardır:

a. Kan testleri: Beyaz kan hücrelerinin anormal artışı genellikle bir enfeksiyonun varlığını gösterir.

b. Görüntüleme testleri: X-ışınları, manyetik rezonans görüntüleme MRG veya bilgisayarlı tomografi (BT) ile tarama yapılarak kangrenin ne ölçüde yayıldığını görmek ve durumu değerlendirmek mümkün olmaktadır.

    “Arteriyogram” da damarlarınızı görselleştirmek için kullanılan bir görüntüleme testidir. Bu test sırasında, boya kan dolaşımına enjekte edilir ve X-ray resimleri ile atar damarlarınız üzerinden kanın nasıl aktığı belirlenir. Bir “Arteriyogram” ile doktorunuz arterlerde herhangi bir bloke olup olmadığını öğrenmesine yardımcı olur.
 
c. Ameliyat: Kangrenin vücudunuzun içinde ne ölçüde yayıldığını belirlemek için ameliyat yapılabilir.
 
d. Sıvı veya doku kültürü: Cildinizin üzerindeki bir kabarcıktan alınan sıvı kültürü gazlı kangrenin yaygın sebebi olan “Clostridium perfringens” bakterisi için incelenebilir. Doktorunuz doku örneğini mikroskop altında incelme yapıp hücre ölümleri için belirtiler arayabiliR.

TEDAVİ VE İLAÇLAR

Kangren nedeniyle tahrip olmuş doku kurtarılamaz, ancak kangrenin ilerlemesini önlemek için bazı adımlar takip edilebilir. Bu tedaviler şunlardır:

Ameliyat: Doktorunuz ölü dokuyu kaldırarak kangrenin yayılmasına engel olur ve sağlıklı dokuların da iyileşmesine yardımcı olur. Mümkünse, doktorunuz etkilenen bölgeye kan akışını artırmak için hasarlı ya da hastalıklı kan damarlarının onarabilir.

Deri Nakli: Bir deri nakli kangrene neden cildinize zarar onarmak için kullanılan bir çeşit plastik cerrahi işlemidir. Deri nakli sırasında doktorunuz genellikle vücudun başka yerinden sağlıklı bir cilt parçası alarak dikkatli bir şekilde kangrenli yere nakleder ve deri etkilenen alan üzerine yayılır. Sağlıklı cilt parçası bir pansuman ya da küçük bir dikiş parçası ile ilgili yerde tutulabilir. Bir deri nakli yapılacak hasarlı yere yeterli kan akımı varsa yapılabilir.

Kangrenden etkilenen şiddetli vakalarda kol-bacak, ayak veya el parmağı gibi vücut parçasının cerrahi müdahale ile(ampute) kaldırılması gerekebilir. Bazı durumlarda, daha sonra yapay bir uzuv (protez) takılabilir yerine.
 
Antibiyotikler: Damar yoluyla verilen antibiyotikler enfekte olmuş kangrenli bölge tedavisinde kullanılabilir.

Hiperbarik oksijen tedavisi: Hiperbarik oksijen tedavisi gazlı kangren tedavisinde kullanılabilir. Artan basınç ve oksijen miktarı altında, kan yüksek miktarda oksijen taşıyamaz. Oksijen bakımından zengin kan yaraların daha kolay iyileşmesi sağlar: oksijen yokluğunda ise yaralarda enfeksiyon gelişir ve bakteriler üremeye başlar.

Bu tip tedavide normal atmosfer basıncının iki buçuk katına kadar yükselen bir basıncın olduğu özel yalıtılmış saf oksijenle dolu bir oda vardır. Artan basınçla tedavi sırasında, kulaklarınızı rahatsız olabilir. Daha sonra, sersemleme ve yorgunluk hissedebilirsiniz.

Gazlı kangren için Hiperbarik oksijen tedavisi genellikle yaklaşık 90 dakika sürer. İlk gün üç seans tedavi gerekebilir. Daha sonraki beş günde günlük iki tedavi seansıyla devam edilir.

Kangren için diğer tedaviler olarak sıvılar, besinler ve rahatsızlığı gidermek için ağrı kesici ilaçlar da dahil olmak üzere destekleyiciler alınabilir.

Görünüm

Kuru kangren bir bakteriyel enfeksiyon içeren diğer kangren türlerine göre daha yavaş yayılır. Bununla birlikte, enfekte olan kangren de tanınır ve hızlı bir şekilde müdahale edilirse, iyileşme olasılığı artar.

Yaşlı insanlar, bağışıklığı baskılanmış olanlar, diyabet olanlar, damar tıkanıklığı olanlar veya bazı kanser hastaları gibi altta yatan hastalığa sahip olanlar, kangreni ileri durumlarda olanların tedavi arayışına girmedikleri zaman kangrenle birlikte gelen komplikasyonların olması muhtemeldir.

KANGREN NASIL ÖNLENİR?

Bu başlıkta kangrene yakalanma riskini azaltmak için birkaç öneride bulunulacaktır:

1- Diyabet Takibi: Eğer şeker hastalığınız varsa, ellerinizi ve ayaklarınızı kesikler, yaralar, enfeksiyon belirtileri, kızarıklık, şişme veya drenaj için günlük olarak incelemeniz gerekir. Yılda en az bir kez ellerinizi ve ayaklarınızı muayene ettirmek için doktorunuza danışın.
2- Kilo verin: Aşırı kilo sadece diyabet riskini arttırmakla kalmaz, kan akımında damarlar üzerinde daraltıcı etkide bulunurak; enfeksiyon oluşturma ve yaraların yavaş iyileşmesi riskini de ortaya çıkarır.
3- Tütün mamülleri kullanmayın: Tütün ürünlerinin kronik kullanımı, kan damarlarına zarar verebilir.
4- Enfeksiyonları önleme: Vücudunuzdaki herhangi açık bir yarayı sabunlu su veya su ile yıkayın ve yara iyileşene kadar temiz ve kuru tutmaya çalışınız.
5- Vücut ısısı düştüğünde dikkatli olun: Donmadan etkilenen bölgede kan dolaşımı azalır ve kurumuş olan deri kangren oluşturabilir. Eğer cildinizin herhangi bir bölgesi uzun süre soğuğa maruz kalma sonucunda soluk, sert, hissiz bir vaziyet almışsa derhal bir doktora görünmeniz gerekir. 
‹‹Önceki Yazı

Kalça Ağrısı

Sonraki Yazı ››

Sırt Ağrısı


Yorumlar yükleniyor...